• حجت الاسلام و المسلمین دکتر حیدر همتی
قاعده نفی سبیل مدل مبارزاتی انقلاب است

  • سه شنبه, 12 اسفند 1393
  • درج شده توسط  مدیر سایت
پیش نشست همایش ملی پیشرفت از منظر قرآن و حدیث پیش نشست همایش ملی پیشرفت از منظر قرآن و حدیث

قاعده نفی سبیل که از درون فقه بیرون آمده و براساس مبانی قرآنی مطرح شده است، مدل مبارزاتی انقلاب اسلامی است.

حجت الاسلام و المسلمین دکتر حیدر همتی معاون پژوهش حوزه علمیه امام رضا (علیه السلام) تهران و دبیر گفتمان سازی دبیرخانه حوزوی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت که در جمع طلاب و روحانیون حوزه علمیه حضرت ابوطالب (ع) تهران سخن می گفت با بیان این مطلب گفت: با مطالعه تاریخ اسلام می بینیم گاهی اوقات ائمه اطهار (علیهم السلام) مطالبی را به یاران و اطرافیان خود بیان نموده اند که مورد بی توجهی آنها واقع شده و مدتی بعد نیز ضربه ای از ناحیه این بی توجهی به مکتب تشیع و جریان حق وارد شده است که نمونه آن جریان کربلاست.
وی ادامه داد: گاهی برخی منابر ما تبدیل به سنت شده و فقط قرار است یک منبر و یک عزاداری واقع شود و تمام. یعنی قرار نیست در زندگی ما اتفاق خاصی بیفتد. ما دراین بحث نسبت به فرمایشات حضرت آقا و توجه مسئولان کشور کاری نداریم اما در دین ما هر فرد نسبت به امر ولایت تکلیف دارد به این معنا که نگاه ما نگاه سازمانی و نهادی نیست و مدل ارتباطی امت با امام براساس شخص است که بعد منجر به نهاد می شود.
دکتر همتی افزود: مقام معظم رهبری درخصوص بیداری اسلامی، پیچ تاریخی که امروز در آن قرار گرفته ایم و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و بسیاری موارد دیگر بیانات مهمی را ایراد فرموده اند و لذا فهم مفهومی و تحلیل این موضوعات درنگاه فردی و اجتماعی، برای حوزویان مهم و اساسی است.
این پژوهشگر حوزوی خاطرنشان کرد: تکنولوژی امروز برآیند اندیشه دیگران است و در ارتباط  با اسلامی کردن آن باید جنبه های متعددی را بررسی کنیم. اگر قائل به این هستیم که فکر ما متفاوت از دیگران است لاجرم در مقام تمدن سازی هم به یک فکر و اندیشه مناسب برای مقابله با چالش های تمدنی دیگران نیاز داریم.
وی با بیان این که رقبای الگویی ما در دنیا سعی در جایگزین کردن اسلام مد نظر خودشان هستند، گفت: در مدل ترکیه ای دشمنان به شدت به دنبال آن هستند که اسلامی نوین تعریف کنند که با لیبرالیسم چالش نداشته باشد، البته مدل مالزی، مدل قطری و عربستانی و مدل داعشی که برگرفته از تفاسیر غلط از درون اسلام است نیز سعی دارند خود را به عنوان الگویی جایگزین مطرح نمایند.
دکتر همتی با اشاره به لزوم تبیین ثابت ها و متغیرها براساس مقتضیات زمانی و مکانی گفت: به لحاظ تاریخی برخی مفاهیم، ریشه ای در دین ندارند. مثلا اوقات فراغت در سنت ما نیست و این مفهوم را سبک زندگی جدید امروز به وجود آورده است. یا چالش حقوق زنان که در سبک زندگی امروزی مسائل مرتبط با زنان متفاوت با سنت و گذشته است.
وی ادامه داد: درفضای تبادل اطلاعات نیز بحث دسترسی و سهولت اخذ اطلاعات و تبادلات در فضای بین المللی در تاریخ گذشته بشری سابقه نداشته است، لذا باید دید این اتفاقات چه تأثیری برای نسبت دین شناسی ما دارد و آیا تمامی گزاره های دین در همه زمان ها و مکان ها ثابت است یا با تحول زمان گزاره ها هم دچار تحول می شوند و اگر می شوند شاخص های این تحولات چیست که در واقع حوزه های علمیه پاسخ گوی این پرسش ها باشند.
حجت الاسلام والمسلمین همتی با تشریح و بررسی اتفاقات دوران مشروطیت در نسبت با شیعه و تاریخ انقلاب گفت: گفته می شود بهائیت کار استعمار است اما استعمار در نقطه هایی ورود می کند که زمینه ها و بسترهایش فراهم باشد و لذا در آن دوره که مرزهای ایران با دنیای خارج باز شده و بسیاری افراد با مسافرت به خارج دیدند که ساختارهای حاکمیتی و زندگی اجتماعی درآن سوی مرزها تغییر یافته است، خلاء متغییرات دین برای زندگی در دنیای جدید نمایان شد.
وی دربیان نمونه هایی از تغییرات و سبک زندگی که پس از آن دوران به وجود آمد، اظهار داشت: تا قبل از آن دوره ائمه جماعات منبع مورد وثوق و اطمینان مردم برای جمع آوری پول ها بودند ولی امروز ساختاری به نام بانک ورود کرده و این ها را جمع کرده است و باید دراین رابطه جدیدی که مردم با نظام بانکی و سایر مظاهر تمدن غربی بوجود آمده در قالب دین متغیرات را تحلیل، تبیین و عرضه نمائیم.
حجت الاسلام همتی افزود: در این بن بست دین شناسی بود که جریان افراطی و منحط بهائیت شکل گرفت و ادعای پیامبری نمود و در مباحثی مثل حقوق زنان، کشف حجاب نمود و درکنار آن نیز می توان به جریان تحجر و اخباری گری به وجود آمد.
وی اضافه کرد: مثلاً در صنعت جدیدی به نام بیمه یکی از بزرگان که مورد اهتمام حوزه های علمیه هم هست بیمه را حرام اعلام نمود. یا با ورود دوش برای حمام بسیاری افراد دوش نگرفته و برای غسل کردن به خزینه می رفتند. واین مواجهات هنوز هم وجود دارد و برخی می گویند مدرنیته با روایات دینی ما سازگار نیست.
حجت الاسلام والمسلمین با اشاره به موارد دیگری که آن دوران اتفاق افتاد، گفت: دراواخر دوران مشروطه جریان دین و حوزه های علمیه سرکوب و نفی شد و امثال میرزا ملکم خان در ایران، آتا ترک در ترکیه و امان اله خان در افغانستان سردمدار جریان های لائیکی بودند که می گفتند پیشرفت در تضاد با دین است و جدی هم وارد شدند و کشف حجاب و سرکوب روحانیت را اجرا کردند.
وی گفت: جریان وهابیت نیز ادامه همان جریان تحجرات است چرا که می گوید اگر اسلام می خواهد پیشرفت کند دوباره باید به دوران گذشته تمدنی خود بازگردد و جریان خلفائیت احیاء شود.
معاون پژوهش حوزه امام رضا علیه السلام تهران با بیان این که در همان دوره مشروطه جریان اصول گری درمقابل اخباری گری به وجود آمد، یادآور شد: مرحوم بهبهانی نماینده آن جریان بودند. این جریان براساس اصول و فقه که زائیده دوره گذر از اصول کلامی و جریان اخباری است، قواعدی را طراحی می کند که به نوعی معاش مردم درآن درجریان است و بحث اصل برائت در برابرحرمت و قاعده عسر و حرج از جمله آن هاست. درواقع فقه و اصول در مواجهه با بسیاری مسائل و در نسبت با مردم کارآیی دارند یعنی در زندگی مردم نقش اساسی ایفا کرده و بن بست ها را حل می کنند.
وی افزود: مرحوم نائینی درهمان اواخر دوران مشروطیت کتابی در ارتباط با ولایت نوشت که متعلق به همین دوران اصول گرایی است و براساس فلسفه و اصول نسبت ما با تغییرات و چگونه بودن حاکمیت را تبیین می کند.
حجت الاسلام دکترهمتی درخصوص قاعده نفی سبیل گفت: قاعده نفی سبیل فقهی است که تبدیل به جریان سیاسی شد و آن زمان برعلیه روسیه و بعداً دردهه های 20 و 30 علیه استعمار انگلیس و امروز به عنوان یکی از مبانی مبارزاتی انقلاب اسلامی در برابر استکبار جهانی مطرح است.
معاون پژوهش حوزه علمیه امام رضا علیه السلام تهران با انتقاد ازحضور تفکر اخباری گری درحوزه تصریح کرد: امروز جریان اخباری گری هم چنان در روح و روان حوزه دارد کار می کند به همین خاطر است که گاهاً استدلال هایی درمورد ورود دین به عرصه سیاست مطرح می شود و می گویند فلان شخص روحانی درعرصه سیاست می طلبد ورود کند یا خیر. یعنی برای این که مبنای استدلال خود را بیان کنید باید برگردید به گذشته تاریخی بدون درنظرگرفتن اقتضائات زمانه.
دکتر همتی ادامه داد: در رساله های عملیه ما رابطه کارگر و کارفرما، قواعد شرعی بانک داری و بسیاری مسائل باید مطرح شده و متغیرات تبیین شود فقه ما براساس فردگرایی نوشته شده بود و مسائل اجتماعی نداشت، امروزه در باب طهارت و صلاة حتی در کوچک ترین جزئیات در فقه ورود یافته اما در مسائل سیاسی، اجتماعی و تربیتی نیازمند ورود جدی است. البته در نظامات تربیتی، فقه سیاسی و رسانه امروز برخی بزرگان حوزه ورود کرده و کار را شروع کرده اند.
وی افزود: اسلامی سازی ادارات نگاه گزاره داشته است. نظام بانکداری در تعارض با روح اسلام است وتنها در تک گزاره ها پاسخ گوی برخی مسائل هستیم. به نگاه کلان نیاز داریم. استفتائات براساس یک گزاره است مثلاً یارانه ای که تبدیل به دغدغه 70 میلیون نفرجمعیت ایران شده است در یک گزاره جواب می گیرد اما نگاه کلان درآن وجود ندارد.
این پژوهشگر و محقق حوزوی اضافه کرد: دربحث تبلیغ نیز همین گونه است یعنی در موضوع الگوی تبلیغی انقلاب اسلامی بایستی منبرهای امروز ما با منبرهای دهه 30 و 40 و یا حتی منابر دهه های 70 و 80 متفاوت باشد و لذا این جاست که حضرت آقا می فرمایند که تبلیغ و مفهومی که در دوره حاکمیت اسلامی از متون دینی برداشت می شود کاملاً متفاوت با تبلیغ دینی است که دردوره طاغوت بوده است.
وی با اشاره به تحلیل های متفاوتی که می توان از یک بحث دینی داشت، گفت: در مدل برداشتی از احکامی مثل جهاد با نفس، گاهی ما آن را در نفس شخص، گاهی در ساختار قدرت سیاسی و گاهی هم در ساحت جهانی آن را تحلیل می کنیم. امام خمینی(ره) وقتی می فرمایند آمریکا شیطان بزرگ است این شیطان همان پارامتر نفسی است که در ساحت تمدنی و جهانی تجلی پیدا کرده است که ما این نگاه را نداریم.
حجت الاسلام والمسلمین دکتر همتی با بیان این که بحث اقتضائات زمان و مکان اندیشه های حضرت امام (ره) را مطرح می کند که امروز در حوزه مغفول مانده است، اظهارداشت: این امرجواب این پرسش است که دین چگونه می تواند در تغییرات زمانه الگویی برای مردم ارائه دهد یا بحث ثابتات و متغیراتی که شهید مطهری مطرح نموده اند درهمین راستاست.
معاون پژوهش حوزه علمیه امام رضا علیه السلام تهران در پایان گفت: برای حل این مهمات باید شبکه ای و سیستمی به مسائل نگاه کنیم و درساحت سیستمی گزاره های دینی را درنظریات مان بیان نمائیم لذا دراین مسیر نیاز به نگاه های کلان داریم که ان شاء الله تعالی خداوند منان ما را دراین مسیر یاری نمایند.

گفتنی است این نشست از سلسله پیش نشست های همایش ملی پیشرفت از منظر قرآن و حدیث است که قرار است در 21 بهمن ماه سال جاری در شهر مقدس قم برگزار شود.

- 3389 بازدید
ارزیابی این مطلب
(2 رای‌ها)
منتشرشده در موضوع اخبار عمومی سایت
- کد خبر: 583

با ما در تماس باشید

اخبار پربازدید

رخدادهای مهم

خبرنامه سایت

captcha 

حالت های رنگی